Borsa Türleri Nelerdir? Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Tarih: 27 Mart 2018   Kategori: Borsa Uzmanı   

Borsa piyasasında yeni olan yatırımcılar için borsa türleri nelerdir hakkında tüm detaylı bilgileri bu yazımızda anlatıyoruz. 

Borsa Türleri Nelerdir? Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Elinizde olan birikmiş paralarınızı borsa piyasasında yatırım yaparak değerlendirebilirsiniz. Borsaya giriş yapmadan önce piyasa hakkında tüm bilgileri öğrenmeniz gerekmektedir.

Borsa, belirli kurallara göre ticareti yapılan malların, talep edilen malların organize edilmiş piyasasının adıdır. Menkul kıymetler, hisse senetleri, dövizler, metaller ve diğer ham maddeler salınıp satılabilir.

Arz ve talep şeklinde arada bir komisyoncu yardımıyla piyasa koşulları aynı şekilde işlemektedir. Fiyatların resmi bir şekilde belirlenmesi ile dengelenir. Hisse senedi, bono, tahvil genellikle değerli evrak yani menkul kıymetlerin içerisinde işlem yapar.

Döviz ticareti emtia borsası içerisinde işlem görür. Borsa işlemleri vadeli ve vadesi işlemler olarak ikiye ayrılmaktadır. Vadesiz piyasaya aynı zamanda spot piyasada denilmektedir. Ülkemizde bulunan emtia borsaları Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) çatısı altında yapılmaktadır.

Borsa Türleri Nelerdir?

Borsa Türleri Nelerdir?

Borsa piyasasında hisse senetleri, borsa endeksleri, emtialar ve tüm para birimlerinin yatırımı yapılmaktadır. Yatırımcı istediği yatırım aracını tercih edebilir ve yatırım yapabilir. Borsada hangi yatırım araçları işlem görür hakkında bilgiler paylaşmıştık.

Belirli bir zaman çerçevesinde alım ve satım işlemlerinin artmasıyla bütün yatırım araçları işlem kollarına göre isimlendirilerek ayrılmıştır. Ayrılan iş kollarına değinmek istiyorum.

  • Menkul Kıymetler Borsaları: Menkul kıymetler borsası içerisinde değerli kağıtlar yer alır. Bu değerli kağıtlar içerisinde hisse senedi, tahvil, bono, kupon gibi araçlar işlem görmektedirler.
  • Ticaret Borsaları: Ticaret borsaları genel olarak tüccarlardan oluşan ve belirli ihtiyaçlara cevap vermek adına kurulmuş olan kurumlara verilen addır. Hisse senedi alımı – satımı yapan yatırımcıların bilindiği üzere hisse fiyatlarının arz ve talep dengesinin sonucu oluşmaktadır.
  • Emtia Borsaları: Ticarete konu olan malların alımı ve satımı yapıldığı piyasadır. Değerli madenler, sanayi metalleri, tarımsal ürünler, ham madde, enerji kaynakları, ormancılık ürünler, gıda maddeleri, kimyasallar gibi gruplar bulunur. Altın, gümüş, bakır, mısır, buğday, petrol gibi emtia çeşitleri de işlem görmektedirler.
  • Özel Ürün Borsaları: Borsa İstanbul çatısı altında özel ürün borsaları yer almaktadır. Altın borsası, kıymetli madenler, kıymetli taşıtlar borsası içerisindedir. Vadeli işlem ve opsiyon borsası adı altında alım ve satım işlemleri yapılmaktadır.
  • Vadeli İşlem Borsaları: Vadeli işlemler gelecekte oluşacak fiyatların riskini engellemek amacıyla kullanılmaktadır. Bu konuda bilgi sahibi olmak için fiyatların ne seviyelerde olduğunu bilmeniz ve araştırmalar sonucunda iyi bir şekilde analiz etmeniz gerekmektedir. Vadeli işlem borsasında emtialar, dövizler ve değerli kağıtları kullanabilirsiniz.
  • Döviz Borsaları: Borsa piyasasının işlem hacminin artmasında dövizlerin büyük payı vardır. Bunun nedeni ise tüm para birimlerine yatırım yapılmasıdır. Yatırımcılar tarafından yoğunlukla majör pariteler tercih edilmektedir. Bunun yanı sıra minör ve egzotik paritelere de yatırım yapılmaktadır.

Borsa Türleri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Borsa Türleri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Vadeli işlemler Türkiye’de 2002 yılında kurulmuş olan VOB yani Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası aracılığıyla yapılmaktadır. Vadeli işlemler taraflar arasındaki sözleşmelerin niteliğine göre; Forward (gelecekte teslim işlemleri), Futures ve Option sözleşmeleri olmak üzere 3 gruba ayrılmaktadır.

Forward Sözleşmeleri: Üzerinde işlem yapılacak mal, döviz veya menkul kıymetin önceden belirlenmiş bir fiyat üzerinden ve önceden belirlenmiş tarihte teslimatı üzerine yapılan sözleşmelerdir. Yani işlem gelecekte gerçekleşmektedir.

Genel olarak, süre bitince taraflar merkez fiyatı ve belirtilmiş fiyatın arasındaki farkı birbirlerinde öderler. Forward sözleşmeleri doğrudan bankalar ve finansal kurumlarla ya da onların arasında gerçekleşmektedir. Futures sözleşmesine göre farkı, sözleşmenin içeriği ve şartları standart değildir. Taraflar tarafından belirlenir.

Futures Sözleşmeleri: Futures piyasalarda, fiyatı bugünden belli olan bir malın ileri bir tarihte teslimi için yapılan sözleşme türüdür. 1848 yılında Chicago Ticaret Borsası ile tarihi başlamaktadır. Future Sözleşme türleri bulunmaktadır. Finansal Futures Sözleşmeleri ve Mal Futures Sözleşmeleri.

  • Finansal Futures Sözleşmeleri; Döviz Futures Sözleşmeleri, Faiz Futures Sözleşmeleri, Hisse Senedi Endeksi Futures Sözleşmeleri ve Kıymetli Metal Endeksi Futures Sözleşmeleri olarak dört grupta incelenmektedir.
  • Mal Futures Sözleşmeleri; Zirai Mal Futures Sözleşmeleri, Sınai Mal ve Metal Futures Sözleşmeleri ve Enerji Futures Sözleşmeleri olarak incelenmektedir.

Option Sözleşmeleri: Bir kıymetli evrak veya Dövizin gelecekte bugün kararlaştırılmış olan bir fiyattan alım veya satım hakkıdır. Opsiyon sözleşmelerinin alınıp satıldığı piyasalara opsiyon piyasası denilmektedir. Opsiyon sözleşmeleri, sözleşmeyi elinde bulunduran bireyler veya kurumsal yatırımcılara belirli bir varlığın, belirli bir fiyattan ileride belirlenmiş bir tarihte satılması veya alınması hakkını sağlayan finansal araçlar olarak tanımlanabilir.

Alıcı açısından iki çeşit opsiyon bulunmaktadır:

  • Alım Opsiyonu: Alıcısına gelecekte belirli bir miktarda varlığın, belirli bir fiyattan alınması hakkını veren sözleşmelerdir.
  • Satım Opsiyonu: Alıcısına gelecekte belirli bir miktarda varlığı, belirli bir fiyattan alım ya da satım hakkı veren sözleşmelerdir.

Opsiyonların uygulanabilme vadelerine göre iki çeşit opsiyon tipi vardır:

  • Amerikan Tipi Opsiyon
  • Avrupa Tipi Opsiyon

Amerikan tipi opsiyon vadeden önce herhangi bir tarihte opsiyon alıcısı tarafından kullanılabilir. Avrupa tipi opsiyon ise yalnızca vadesinde kullanılabilmektedir. Bu sebeple Amerikan tipi opsiyonların değeri genelde Avrupa tipi opsiyonların fiyatlarından yüksektir.

Yorum Yaparak Katkıda Bulunun

“Borsa Türleri Nelerdir? Hakkında Bilinmesi Gerekenler” için 3 cevap

  1. Engin Ünal dedi ki:

    Borsa piyasalarına yeni giriş yapacaklar için bilgilendirici bir makale olmuş elinize sağlık.

  2. Hande Su dedi ki:

    Borsa türleri hakkında bilgi sahibi olabilmek adına okuduğum en ideal makalelerden birisiydi. Ellerinize sağlık

  3. Melek Sakin dedi ki:

    Merhaba,

    Forex yaygınlaştıktan sonra borsa yatırımları biter sanılıyordu. Fakat hala ciddi yatırımcısı var. Siteniz forex ve borsa yatırımcıları için güzel olmuş.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Forex Borsa Nasıl Oynanır?
Forex ve Borsa Piyasaları Hakkında Bilgiler